2020 KPSS TARİH RAMAZAN YETGİN TÜM DERS NOTLARI KONU ANLATIMLARI PDF İNDİR 2020-2021 - Sınav Koçumuz

Site rengi

Tasarım

2020 KPSS TARİH RAMAZAN YETGİN TÜM DERS NOTLARI KONU ANLATIMLARI PDF İNDİR 2020-2021

10.02.2020
17.133
A+
A-
2020 KPSS TARİH RAMAZAN YETGİN TÜM DERS NOTLARI KONU ANLATIMLARI PDF İNDİR 2020-2021

2020 KPSS TARİH RAMAZAN YETGİN TÜM DERS NOTLARI KONU ANLATIMLARI PDF İNDİR 2020-2021

 

Merhabalar sinavkocumuz.com ailesi ve KPSS (Kamu Personeli Seçme Sınavı) adayları sizler için KPSS Lisans, KPSS Önlisans, KPSS Ortaöğretim için “2020 KPSS TARİH RAMAZAN YETGİN TÜM DERS NOTLARI KONU ANLATIMLARI PDF İNDİR 2020-2021” paylaştım.

 

2020 KPSS TARİH RAMAZAN YETGİN TÜM DERS NOTLARI KONU ANLATIMLARI PDF İNDİR

 

 

Bunlara da Bakabilirsiniz.


 

 

 

Ramazan Yetgin 2015 Tüm Tarih Defter Notu

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ

Türk kelimesi ;türeyen,çoğalan,miğfer,güçlü,erdemli,olgun anlamına gelir.Türk kelimesi Çin ,Bizans, Arap, Pers (İran) kaynaklarında geçer.

TÜRK GÖÇLERİNİN NEDENLERİ

  • Çin ve Moğol baskısı
  • Kuraklık (iklim değişikliği )
  • Yeni yerler görme isteği
  • Nüfusun artması
  • Türk cihan hâkimiyeti iddiası
  • Boylar arası mücadele
  • Göç eden bir boyu diğerinin de takip etmesi

TÜRK GÖÇLERİNİN SONUÇLARI

  • Kültürel etkileşim yaşanmıştır.
  • Göç eden Türklerin dil ve din yapısında değişiklikler olmuştur.
  • Türk tarihinin bir bütün içinde incelenmesi zorlaşmıştır.
  • Gidilen bölgelerde Türkler devlet kurmuşlardır.
  • Bilinen ilk Türk boyu İskitler’dir. Günümüzde Rusya’da yaşayan Yakut Türkleri İskitlerin torunları olarak kabul edilir. Bozkırın Kuyumcuları olarak bilinirler.
  • Bilinen ilk Türk devleti ise Asya Hun Devleti’dir.

ASYA HUN DEVLETİ

  • Başkenti Ötüken’dir. Türklerin milli başkentidir.
  • En bilinen hükümdarı Mete Han’dır.
  • Türk tarihinde bütün Türk boylarını bir bayrak altında toplayan ilk devlettir.
  • Mete Han bulduğu onluk sistem sayesinde kalabalık ve düzensiz Çin ordularını mağlup edip onları vergiye bağlamıştır.(Milli benliklerini kaybetmemek kalabalık Çin nüfusu içinde asimile olmamak için)
  • Metehan ‘ın ölümünden sonra devlet ikiye ayrılmıştır.

KAVİMLER GÖÇÜ SONUÇLARI

  • Doğu imparatorluğu ikiye ayrıldı.
  • Avrupa’nın bugünkü milletleri oluştu.
  • Avrupa da Hristiyanlık yayıldı.
  • Avrupa da feodalite rejimi (derebeylik)ortaya çıktı.
  • Avrupa Hun devleti kuruldu.
  • İlk Çağ kapandı Orta çağ açıldı.

AVRUPA HUN DEVLETİ

  • En önemli hükümdarı Attila’dır.
  • Attila Doğu Roma üzerine yaptığı seferler sonucu bu devleti Margos ve Anatolyus Antlaşmaları ile vergiye bağladı. Daha sonra ise Roma’ya kadar gelmiştir. Ancak;
  • Papa’nın ricası,
  • Doğu’da Sasani tehlikesinin bulunması,
  • Roma’nın Hıristiyanlarca kutsal kabul edilmesi,
  • Batının gücünü kırdığına inanması gibi sebeplerden dolayı Roma’yı almaktan vazgeçti.
  • Atilla’ya bu olaydan sonra Hıristiyanlar tarafından Tanrı’nın Kamçısı unvanı verildi. Ayrıca Almanların Nibelungen Destanı’nda Attila “ Etzel” olarak geçmektedir. Nibulengen destanı Hun-Burgond mücadelesini anlatmaktadır.

AVARLAR (JUAN JUAN)

  • İstanbul’u kuşatan ilk Türk devletidir.(Sasaniler ile birilikte)
  • Avarlar Hunlar gibi hem Orta Asya’da hem de Avrupa da devlet kurmuşlardır.

PEÇENEKLER

  • Devlet kuramamışlardır.
  • 1071 Malazgirt Savaşı sırasında taraf değiştirerek savaşın kazanılmasını sağlamışlardır.
  • Bizans’ta ücretli askerlik yapmışlardır.

KUMANLAR

  • Oğuzlar ile yaptıkları mücadeleler Dede Korkut hikâyelerine, Ruslarla yaptıkları mücadelelerle İgor destanına konu olmuştur.

SİBİRLER

  • Bugünkü Sibirya’ya adını veren Türk boyudur. Sibir veya Sabar “Yolundan sapan” demektir.

BULGARLAR

  • İtil Bulgarları: İslamiyeti kabul ettiler. İlk Müslüman Türk Devleti’dir.(Almış Han zamanında)(2015 Müfredat Değişikliğidir.)
  • Tuna Bulgarları: Hıristiyanlığı kabul ettiler. Çar Unvanını kullanan ilk Türk devletidir.

ORTA ASYA’DA KURULAN TÜRK DEVLETLERİ VE BOYLARI

KÖKTÜRKLER

  • Kurucusu Bumin Kağan’dır.İl kağan Unvanıyla başa geçmiştir.
  • Türk adıyla kurulmuş ilk Türk devletidir.
  • Orta Asya’dan Bizans’a ilk elçi gönderen (yani ilk diplomasiyi başlatan) devlettir. Elçinin adı Manyak’tır.
  • Asya Hunları’ndan sonra Orta Asya’da siyasi birliği kuran ikinci Türk devletidir.
  • İpek yoluna hâkim olabilmek için Akhunlar’a karşı Sasanilerle, Sasaniler’e karşı Bizans’la işbirliği yapmıştır. Zamanla Çin Devleti tarafından yıkılmışlardır.

Bu esaret döneminde Çin e karşı ilk istiklal hareketini Kürşad başlatmıştır.(İlk milli istiklal ayaklanmasıdır.) Kürşad’dan hariç Nişufu denilen bir askerde isyan etmiştir.

KUTLUKLAR (II.KÖKTÜRK)

  • Orhun Abideleri bu devletin zamanında yazılmıştır.
  • Batılıların “Türklerin Bismarc’ı” dedikleri Vezir Tonyukuk bu dönemde yetişmiştir.

UYGURLAR

  • Türk tarihinde ilk kez din değiştiren devlettir. (Budizm, Manihaizm )
  • İlk defa yerleşik hayata geçen Türk devletidir.
  • Zamanla savaşçılık özelliklerini kaybettiler.
  • Harf hareketli matbaayı kullandılar.
  • Türk tarihinde ilk defa kütüphane kurdular.
  • İlk örgün eğitim kurumlarını oluşturdular.
  • İlk defa Türk tiyatrosunun temelleri attılar. Yine şan, opera ve pandomim sanatlarında ileri gittiler.
  • Moğolları devlet yönetiminde etkilediler. Moğollar Uygurlar için “ Hocam” ifadesini kullanmışlardır.
  • Töreleri yazılı hale getirdiler.
  • Türk tarihinde bankacılığın temellerini attılar.
  • Çinlilerin Uygur veya Tatar tuzu olarak nitelendirdikleri Nişadır denilen madeni kullandılar.

KIRGIZLAR

  • Dünyanın en uzun destanı olan Manası oluşturdular.
  • Cengiz Han’a itaat eden ilk Türk devletidir.
  • Ölülerini yakan tek Türk kavmidir.

OĞUZLAR

  • Büyük ve Anadolu Selçuklu ile Osmanlı yı kuran boydur.
  • Müslüman olanına Türkmen denir.
  • Oğuz adından ilk defa Orhun Abideleri’nde bahsedilir.
  • Hristiyan Oğuza “Uz” denir. Günümüzde Uzlar Romanya’nın Dobruca bölgesinde Gagauz Türkleri olarak yaşamlarını sürdürmektedir.

KARLUKLAR

  • İslamiyeti kabul eden ilk Türk boyudur
  • Karahanlılar devletinin kurulmasında ve Talas Savaşı’nın kazanılmasında etkili olmuşlardır.

HAZARLAR

  • Museviliği kabul eden ilk ve son Türk devletidir.
  • Kürk Yolu’nu kullanarak zenginleşmişlerdir.
  • Ordularına ücretli askerler almışlardır.
  • Hazar denizine ismini vermişlerdir.
  • Yaşadıkları döneme Hazar Barış Çağı denilmiştir.
  • Müslüman Araplarla savaşarak İslamiyet’in Kafkasya da yayılmasını bir süreliğine engellediler.
  • Hazarların içinde yaşayan Müslümanları yönetenlere Hazz adı verilmiştir.
  • Günümüzde Polonya’da Karaim veya Karaçay Türkleri olarak varlıklarını sürdürmektedirler

TÜRGİŞLER

  • Baga Tarkan kendi adına para bastırdı.
  • Hazarlar gibi Müslüman Araplarla savaşarak İslamiyet’in Orta Asya’da yayılmasını bir süreliğine engellediler.

AKHUNLAR ( EFTALİTLER)

  • Afganistan’da kurulmuştur.İranlılar tarafından Eftalit olarak isimlendirilmişlerdir.
  • Bir süre İpek yoluna hakim olmuşlardır.Hindistan bölgesine ilk egemen olan Türk devletidir.

BAŞKURTLAR

  • 1736-39 yılları arasında Rusya’ya başkaldırmışlardır. Günümüzde Rusya’ya bağlı Başkurdistan Devleti olarak yaşamlarını sürdürmektedir.

İSLAM ÖNCESİ KÜLTÜR VE MEDENİYETİ

  1. DEVLET YÖNETİMİ
  • HÜKÜMDAR
  • Sembolleri
  • Otağ (çadır)
  • Nevbet (davul)
  • Örgün(taht)
  • Asa
  • Kotuz (sorguç)
  • Ordu
  • Toy (ziyafet)
  • Kama
  • Kemer
  • Tuğ (sancak)
  • Yay
  • Kılıç
  • Unvanları
  • Kağan
  • Hakan
  • Han
  • Erkin
  • İlig
  • İdikut
  • İlteber
  • İlteriş
  • Yabgu
  • Tanhu
  • Şanyü
  • Hükümdarın görevleri
  • Ülkenin bağımsızlığını korumak
  • Kurultaya başkanlık etmek
  • Törelerin değişmesi için kurultaya istek göndermek
  • Ordunun başında sefere çıkmak
  • Töreleri uygulamak

Gök tanrının hükümdarı donattığı yetkiler:

  • Kut: Siyasi Küç (güç): Askeri Ülüş (ülüg): Ekonomik kuvvet
  1. DEVLET GÖREVLİLERİ
  • Ayuki: hükümet
  • Ayguci: vezir
  • Apa: sivil yönetici
  • Tudun: vergi memuru
  • Tamgacı: yazıcı
  • Ağılığ: hazineden sorumlu
  • Tarkan: komutan
  • Sübaşı: Oğuzlar’da komutan
  • Yargan: yargıç
  • Yarlığ: hakanın emri
  • Tigin: hükümdarın oğlu
  • Ataman (İnanç)( İnal) Tiginlerin eğitiminde sorumlu devlet görevlisi.
  • Şad: hanedan üyesi komutan
  • Tutuk: askeri vali
  • Otacı: tabip
  • Böri: kağan muhafızları
  1. İKİLİ TEŞKİLAT (FEDERATİF DEVLET ANLASYIŞI )

Batı: Yabgu batı kanadı sorumlusu Doğu: Hakan

Federatif devlet anlayışı bulunur. Yani batı içişlerinde serbest dış işlerinde doğuya bağlıdır.

  1. KURULTAY (TOY,KENGEŞ)
  • Hükümdarı seçer ve törelere uymayan hükümdarları görevinden azleder.
  • Hükümdarın isteği ile töreleri değiştirir.
  • Savaş barış antlaşma gibi devlet ve toplumsal kararlar alır.

Üyeleri şunlardır;

  • Hakan
  • Hatun: Elçi kabul eder, asker ve sarayı var, devleti yönetir.
  • Hanedan üyeleri
  • Boy beyleri
  • İleri gelenler
  • Komutanlar

Kurultay’a katılan tüm üyelere Toygun adı verilir.

  1. HUKUK
  • Sözlü hukuk kurallarına töre denir.
  • Töreleri yazıya geçiren Uygurlar’dır.
  • Töreler hakanın isteği ile kurultayın kararıyla değişir.
  • Göçebe yaşamdan dolayı hapis cezaları kısadır.
  • Töreye hakan da dâhil herkes uymak zorundadır.
  1. SOSYAL HAYAT
  • Managomi tipi evlilikler görülür
  • Halkın kaldığı çadırlara yurt adı verilir
  • Toplumsal sıralama şöyledir.(Yukarıdan aşağıya)
  • İl : devlet
  • Budun : millet
  • Boy: bod
  • Urug: sülale
  • Oguş : aile

Göçebe yaşamın sonuçları;

  • Savaşçılık özelliği artmıştır.
  • Yazı geç kullanılmıştır.
  • Sınıf farklılıkları görülmez.
  • Hayvan üslubu kullanılır.
  • Mimari bulunmaz.
  • Sanat eserleri taşınabilir malzemeden yapılır.
  • Hapis cezaları kısadır.
  1. DİN VE İNANIS
  • DİNLER
  • Gök tanrı
  • Hrıstiyan
  • Musevilik
  • Maniheizm
  • İslamiyet
  • Budizm
  • İNANÇ
  • Atalar kültü: Öldükten sonra ataları ziyaret etme.
  • Doğalar kültü: Doğadaki bazı varlıkların kutsal olduğuna inanma.
  • Şamanizm : Büyü,sihir.
  • Totem :
  • KAVRAMLAR
  • Kült: İnanç
  • Kurgan: Mezar
  • Balbal: Mezartaşı (bengütaş)(Akkoyunlular ve Karakoyunlular bu geleneği sürdürmüşlerdir.)
  • Kam(baksı): Din adamı
  • Şaman: Din adamı
  • Tamu: Cehennem
  • Uçmağ: Cennet
  • Eşük: Kefen
  • Yuğ: Cenaze töreni
  1. ORDU

Onlu sistem sıralaması

  • On takım onbaşı
  • Yüz bölük yüzbaşı
  • Bin tabur binbaşı
  • Onbin tümen tümenbaşı

Türklerin onlu sistemi kullanılmasıyla beraber hemen hemen bütün Türk ve dünya devletleri bu sistemi kullandı.

  • Türkler dünyayı en çok askerlik alanında etkiledi.
  • Ordu-millet anlayışı bulunur.
  • Savaş öncesi düşmanın durumunun öğrenilmesi amacıyla Yelme adı verilen keşif birlikleri gönderilir.
  • Ordu, Hilal (turan),Sahte Ricat (geri çekilme) Kurt Kapanı ve Pusu taktikleri kullanmıştır.
  1. EKONOMİ
PARA CİNSİ DEVLET
Yarmak Bez Köktürkler
Kamdu Bez Köktürkler
Kuanpoyu Bez Uygurlar
Çav Kağıt Uygurlar
Böz Bez Uygurlar

Not: Türk tarihinde parayı ticarette bir değişim aracı olarak kullanan ilk devlet Köktürkler’dir.

  1. SANAT
  • Minyatür
  • Fresko:duvar resmi (Bu resimle uğraşanlara Bedizci denir.)
  • Çadırcılık
  • Dokumacılık
  • Halıcılık
  • Maden işlemeciliği
  • Çinicilik
  • Heykel (balbal taşlarının yontulması)
  1. YAZI DİL VE EDEBİYAT
  • Alfabe;
  • Köktürk (Orhon)
  • Uygur
  • Çin
  • Soğd (İran)
  • Kiril
  • Fars
  • Arap
  • Latin
  • EDEBİYAT

YAZILI EDEBİYAT

1.ORHUN ABİDELERİ

  • 8.yy yazılmıştır.
  • Moğolistan’da bulunur.
  • Türk tarihi ve edebiyatının ilk yazılı örneğidir.
  • W.Thomsen tarafından okunmuştur.
  • Hükümdarın halka karşı görevleri anlatılır.
  • Vezir Tonyukuk (725) Bilge Kağan (732) ve Kültigin (735) adına Yollug Tigin tarafından dikilmiştir.
  • İlk Türk tarihçisi ve yazarı vezir Tonyukuk’dur.
  • Runik yazı çeşidindeki işaretler kullanılmıştır
  • Bir tarafı Türkçe bir tarafı Çince’dir.
  • Kutluklar zamanında dikilmiştir.

2.Şine Uşu ,Karabalgasun Moyen-Çur ve Taryat (Terhin): Uygurlara aittir.

3. Yenisey Yazıtları: Kırgızlara aittir.

SÖZLÜ EDEBİYAT

  • Sav: Atasözü
  • Koşuk: Kopuz (saz) eşliğinde söylenen şarkılar)
  • Sagu: Ağıt
  • Hikaye : Dede korkut (Oğuz –Kıpçak mücadelesi)
  • Destanlar
  • ALPER TUNGA/ŞU : İSKİTLER
  • ERGENEKON/BOZKURT: KÖKTÜRKLER
  • OĞUZ KAĞAN: ASYA HUN
  • TÜREYİŞ VE GÖÇ : UYGURLAR
  • ATTİLLA /SİHİRLİ GEYİK: AVRUPA HUN
  • MANAS : KIRGIZLAR

İLK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLERİ

TALAS SAVAŞI:

Orta Asya’ya egemen olabilmek için Çinliler ile Abbasiler arasında yapılan savaşı Karlukların yardımı ile Abbasiler kazanmıştır.

-Bu savaş sonunda Abbasilerin hoşgörüsünden etkilenen Karluklar topluca İslamiyet’e girdi. Bu olay Türk-İslam tarihinin başlangıcı sayılır.

-Ayrıca ilk defa kağıt Çin dışında Semerkant’ta (Şehirlerin şahı) üretimine başlanmıştır.

ORTA ASYA DA KURULAN İLK MÜSLĞMAN TÜRK DEVLETLERİ

  • KARAHANLILAR
  • Orta Asya’da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir.
  • Satuk Buğra Han (Abdülkerim) zamanında İslamiyet devletin resmi dini haline geldi.
  • Yöneticisi ve halkı tamamen Türk’tür.
  • Resmi dilleri Türkçe’dir.
  • Türk tarihinin ilk sistemli posta teşkilatını kurdular.
  • İlk Türk-İslam medresesini yaptılar. (Tamgaç Buğra Han zamanında yapılan Semerkant Medresesi.)
  • Dünyanın ilk burslu öğrencilik sistemini başlattılar.
  • İlk Türk –İslam hastanesini (Bimarhane) yaptılar.
  • İlk defa gulam sistemini uyguladılar.
  • İlk Türk-İslam edebi eserlerini verdiler.
  • Ribat adı verilen kervansaraylar yaptılar.
  • GAZNELİLER
  • Afganistan’ın Gazne kentinde kuruldu.
  • Kurulduğu yerden ismini almıştır.
  • En önemli hükümdarı Gazneli Mahmut’tur.
  • Abbasileri Şii Büveyhoğlu tehlikesinden kurtardığı için halife tarafından kendisine Sultan unvanı verildi.
  • Hindistan’a 17 sefer yaparak İslamiyet yaydı. Böylece Hindistan’daki kast sistemi zayıfladı. Bugünkü Pakistan ve Bangladeş devletinin Müslüman olmasında etkili oldu. Bu seferlerin dördüne Biruni’de katılmıştır. Bunun üzerine Sultan Mahmut Biruni için “ Sarayımın en değerli hazinesi.” demiştir.
  • 1037 Serash 1038 Nesa ve 1040 Dandanakan Savaşı sonucu Selçuklulara yenilip yıkılma sürecine girmiştir.

MISIRDA KURULAN TÜRK İSLAM DEVLETLERİ

  • TOLUNOĞULLARI
  • Mısırda kurulan ilk Türk İslam devletidir. (Abbasilerden ayrılıp yine Abbasiler tarafından yıkılmıştır.)
  • Yöneticileri Türk halkı Arap olduğu için çabuk yıkıldılar.
  • Maristan adında hastaneler inşa ettiler.

NOT: Abbasilerin zayıflamasıyla ortaya çıkan küçük devletçiklere Tevaif mülük denir.

  • İHŞİTLER (AKŞİTLER)
  • Kutsal topraklara (hicaz) egemen olan ilk Türk-İslam devletidir.
  • İhşid; “Prens” demektir. Akşit ise “Nur yüzlü” demektir.
  • EYYUBİLER
  • 1187 yılında Hıttin savaşıyla haçlıları mağlup edip Mısır a egemen olmuşlardır. Eyyubilerde yetişmiş en ünlü tıp bilgini İbni Meymun’dur. Ayrıca Avrupalı şövalyeler arma sistemlerini Eyyubiler’den almışlardır.
  • MEMLÜKLER
  • Veraset sistemi tek değişik olan Türk devletidir.(Her komutan sultan olabilir.)
  • 1260 Ayn Calud ve 1277 Elbistan savaşları ile Moğolları dünyada ilk defa yendiler.
  • 1258 yılında İlhanlı devletinin Abbasileri yıkmasıyla halifelik Memlüklere geçmiştir.

BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ

  • Oğuzların Kınık Türklerinin kolu tarafından kuruldu
  • 1040 Dandanakan savaşı sonrası İran’da kuruldu. Yurt bulmak için Anadolu’ya keşif hareketlerinde bulundu
  • 1048 yılında Bizans devleti savaşı olan Pasinler savaşı kazanıldı
  • 1055 Bağdat seferine çıkan Tuğrul Bey Şii Büvehyoğullarını yıktı.(Doğunun ve batının sultanı unvanı Tuğrul beye verildi.)
  • 1058 Abbasi halifesi törenle siyasi yetkilerini Tuğrul Bey e devretti. İslam’ın koruyuculuğu Türklere geçti.
  • 1064 Sultan Alparslan Hıristiyanlarca kutsal kabul edilen Ani şehrini fethederek halifeden “Ebul Feth” (fetihlerin babası) unvanını almıştır.
  • 1071 Sultan Alparslan ile Romen Diyojen arasında Malazgirt Savaşı yapıldı.

MALAZGİRT SAVAŞININ SONUÇLARI

  • Anadolu’nun kapısı Türklere açıldı.(1176 Miryakefalon Savaşı ile Anadolu’nun Türk yurdu olduğu kesinleşti.
  • Türkiye tarihi başladı.
  • Türkleri tek başına yenemeyeceğini anlayan Bizans Avrupalı devletlerden yardım isteyerek Haçlı seferlerine neden olmuştur.
  • Anadolu’da ilk Türk devletleri kurulmuştur.
  • İlk defa bir Bizans imparatoru Türklere esir düşmüştür.
  • Bizans da paralı askerlik yapan Peçenekler ve Uzlar Selçuklular tarafına geçmiştir. Buda savaşın kazanılmasında önemli rol oynamıştır

BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİNİN YIKILMA NEDENLERİ

  • Haşhaşilik hareketinin ortaya çıkması (Bâtınilik faaliyeti)(Hasan Sabbah hareketi (Hasan Sabbah dünyanın ilk teröristi sayılır.)
  • Abbasilerin gizli faaliyetleri
  • Oğuzların devlete küsmesi
  • Taht kavgaları
  • 1141 yılında Karahitaylar ile yapılan Katvan Savaşı’nın kaybedilmesi
  • Melik ve atabeylerin bağımsızlık çalışmaları

ANADOLUDA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ (DSMAÇ)

  • DANİŞMENTLİLER
  • Sivas ve Tokat çevresinde kuruldu.
  • Kayseri Ulu camii
  • Tokat Çukur Medrese (2014’te bulundu.)
  • Yağıbasan medresesi (Niksar/Tokat) (Anadolu’da kurulan ilk medresedir.)
  • Anadolu Selçuklu Devleti’ni en çok uğraştıran beyliktir.
  • Anadolu Selçuklu Devleti son verdi.
  • SALTUKLULAR
  • Erzurum ve çevresinde kuruldu.
  • Anadolu da kurulan ilk Türk devletidir.
  • Mama hatun türbesi
  • Tepsi minare
  • Üç kümbetler
  • Kale camii
  • Anadolu Selçuklu Devleti son verdi.
  • MENGÜCEKLİLER
  • Erzincan ve Divriği çevresinde kuruldu.
  • Divriği Ulu Camii ve Külliyesi
  • Mengücekliler zamanında Davut Şah döneminin bilim insanı Muvaffakidün Abdüllatif (Tıp,fizik,bilim insanı) Erzincan sarayında yaşamıştır.)
  • Mengücek eserleri Erzincan Depremleri yüzünden çoğu günümüze gelmemiştir.
  • ARTUKLULAR
  • Mardin, Diyarbakır, Batman çevresinde kuruldu.
  • Hasankeyf
  • Kızıltepe ulu camii
  • Malabadi köprüsü
  • Semanın medresesi
  • Hüsreviye medresesi
  • Koçhisar ulu camii
  • Necmeddin külliyesi
  • Hatuniye medresesi
  • Robotik ve sibernetik biliminin kurucusu El Cezeri (İbnül İzz) bu dönemde yaşamıştır.
  • Ünlü seyyah Marco Polo Artuklar Devleti’ni ziyaret etmiştir.
  • Anadolu Selçuklu Devleti son verdi.
  • ÇAKA BEYLİĞİ
  • İzmir ve çevresinde kuruldu.
  • İlk Türk denizcisi Çakan Bey’dir.
  • 1081 yılında kurduğu deniz kuvvetleri günümüzde D.K.K’nın kuruluş yıl dönümü olarak kutlanır.

İLK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLERİ KÜLTÜR VE MEDENİYETİ

  1. DEVLET YÖNETİMİ
  1. HÜKÜMDAR
  • SEMBOLLERİ (HÜKÜMDARLIK ALAMETLERİ)
  • OTAĞ
  • NEVBET
  • TUĞ (SANCAK)
  • KOTUZ(SORGUÇ)
  • YAY ÖRGİN
  • HUTBE
  • HİLAT(HEDİYE)
  • TIRAZ(ELBİSE)
  • ÇETR (ŞEMSİYE)
  • MENŞUR(HALİFE ONAYII
  • BERAT(ATAMA ONAYI)
  • PARA BASTIRMA
  • ASA
  • UNVANLAR
  • KARA
  • İLİG
  • ERKİN
  • MELİK
  • SULTAN
  • SULTAN-I AZAM
  • BEY
  • HAN
  • HAKAN
  1. SARAY GÖREVLİLERİ
  • Candar: Sarayı ve hükümdarı korur.
  • Silahtar: Hükümdarın silahıyla ilgilenir.
  • Çaşnigir: Hükümdarın yiyecekleriyle ilgilenir
  • Hansalar: Hükümdarın sofrasıyla ilgilenir.
  • Emir-i şikar: Hükümdara av partileri tertip eder.
  • Camedar: Hükümdarın kıyafetleriyle ilgilenir.
  • Şarapdar: Hükümdarın içecekleriyle ilgilenir.
  • Taştdar: Hükümdarın temizlik işleri ile ilgilenir.
  • Hacip: Hükümdar ve vezirden sonra gelen en yetkili kişidir.Hükümdar ile hükümet ,hükümdar ile halk arasındaki bağları kurar,elçileri kabul eder,törenleri düzenler,uygun gördüklerini divan-ı mezalime çıkarır.En bilgili hacibe “Has Hacip veya Hacibülhüccab” denir.
  1. Devlet görevlileri
  • Amid: Sivil yönetici (şehirlerdeki mülki idareci)
  • Amil : Vergi toplayan kişi
  • Şıhne: Askeri vali
  • Muhtesib: Belediye işlerinden sorumlu
  • Melik (tigin): Hükümdarın oğlu
  • Atabey(ataman): Hükümdarın eğitiminden sorumlu komutan
  1. DİVAN-I SALTANAT (DANIŞMA MECLİSİ)
  • Devlet ve toplumun sorunlarının tartışılıp karara bağlandığı yerdir.
  • Başında sultan bulunur. Sultan yoksa Naip başkanlık eder. Son söz hükümdara aittir.
  • Bu divana bağlı alt divanlar şunlardır;
  • Divan-ı arz (ceyşül arz): Askerlik le ilgili işlemleri yapar başında, emri arz vardır.
  • Divan-ı tuğra-i (inşai): Yazışmalara bakar başında tuğrai vardır.
  • Divan-işraf (denetim): Denetim yapar ancak ordu hukuk denetlemez başında müşrifi memalik(memleketin denetçisi) bulunur.
  • Niyabet-i saltanat: Hükümdarın olmadığı zamanlar toplanır.
  • Divan-ı istifa(düzenlemek) :ekonomi ile işleri yapar başında müstevfi bulunur.
  • Divan-ı mezalim: Zalimden zulüm görenlerin divanıdır. Başında Sultan vardır.

Görevleri;

  • Memurlar hakkındaki şikâyetleri inceler.
  • Katipleri aracılığı ile vakıfları denetler.
  • Siyasi suçları karara bağlar.
  • Muhtesib’in yerine getiremediği görevleri yerine getirir.
  1. HUKUK

İlk Türk- İslam devletlerinde hukukun oluşmasında;

  • Köktürk-Akhun ve Uygur gelenekleri
  • Oğuzların kabile gelenekleri
  • İslamın getirdiği esaslar etkili olmuştur.
  1. TOPRAK YÖNETİMİ

MİRİ TOPRAK :

  • Has
  • Vakıf
  • İkta

MÜLK TOPRAK:

  • ÖŞRİ: Müslümanlara verilen topraktır.
  • HARACİ: Gayri Müslimlere verilen topraktır.

**Pervaneci: Arazi kayıtlarını tutar.

Has toraklar: Geliri hükümdara ayrılan topraklardır.

Vakıf toraklar: Geliri dini ve sosyal kurumlara ayrılan topraktır.

İkta topraklar: Geliri devlet memurlarına ve komutanlara ayrılan topraklardır.

İktanın özellikleri;

  • Toprağın boş kalması engellenmiştir.
  • Vergiler toplanmıştır.
  • Memur maaşı ödenmiştir.
  • Masrafsız bir ordu kurulmuştur.
  • Bölgenin güvenliği sağlanmıştır.
  • Yetişen askere sipahi (barış zamanı) yada cebeli (savaş zamanı) denir.
  • Göçebe toplulukların yerleşik düzene geçirilmiştir.
  • Üretimin devlet kontrolünde yapılması sağlanmıştır.
  • Üretimde süreklilik ve verim sağlanmıştır.
  • Eyaletlerde devlet otoritesi sağlanmıştır.
  1. SOSYAL HAYAT
  • Kümbet: Siyasilerin adına dikilmiş anıt mezar
  • Türbe: Din adamlarının mezarı.
  • Tekke –zaviye-dergah: Din öğretilen kurumlar.
  • Bimarhane-darülafiye-darüşşifa-maristan: Hastane
  • İmarethane: Aş evi
  • Tabhane: Hasta yakınlarına yapılan konuk evi
  • Debbahhane (Tabakhane): Deri işlenen yerlerdir.
  • Kapan: Tek bir cins malın satıldığı yerdir.
  • Kapan emini: Kapanı koruyan görevli.
  • Bedesten: Birden fazla çeşidin bulunduğu günümüz alışveriş merkezleridir.
  • Sebil: Çeşme
  • Külliye: Camii yanlarına yapılan toplu yapılar (yatakhane,camii,imarethane,hamam,medrese bulunur.)
  • Tutmaç: Türklerin milli yemeği 11.yy da Ramazan ayının ilk günü yapılır.
  1. ORDU
  1. GULAM
  • Gulaman-i saray: Merkezi ordudur. Biştegani adı verilen 3 ayda bir maaş alır. Türk-gayrimüslim bir arada bulunur. Hükümdarı korur.
  • Hassa: Ordunun vurucu gücüdür. Topraktan alınan vergiler (ikta) ile geçinir. Sadece Türklerden oluşur.
  1. Eyalet askerleri
  • Sipahiyan
  1. Yardımcı kuvvetler
  • Türkmenler
  1. Melik ve atabeylerin askerleri
  2. Bağlı beylik ve devlet ordusu

Not: İslam öncesine göre orduya getirilen en büyük yenilik Gulam sistemidir.

  1. EĞİTİM
  • İlk medrese Karahanlılar zamanında açılan Semerkant medresesidir. Anadolu’da açılan ilk medrese Yağıbasan Medresesi’dir.
  • Büyük Selçuklu Devleti’nin en önemli medresesi Nizamiye Medreseleri’dir. Büyük Selçuklu Devleti’nin ilk medresesi Nişabur Medresesi’dir.
  • Bu medreselerin açılma nedenleri ;
  • Bilim insanı yetiştirmek
  • Zararlı fikirlere fikir ile karşılık vermek
  • Devlet memuru ihtiyacını karşılamak
  • Anadolu Selçuklu devletindeki ilk medrese Kayseri Koca Hasan Medresesi’dir.
  • Osmanlı’nın ilk medresesi İznik Medresesi’dir.
  • Medresenin öğretmenine müderris, öğrencisine danişment, alınan diplomaya ise icazetname denir.
  • Medreseler de okutulan dersler 2 ye ayrılır.

1.AKLİ BİLİMLER:

  • Heyet- Astronomi
  • Nücum-Astroloji-Yıldızlar
  • Riyaziye- Matematik
  • Müsellesat-Trigonometri
  • Cebr-Matematik
  • Simya-Kimya
  • Hesap-Matematik
  • Mantık dersleri-Felsefe
  • Dil dersleri
  • Tarih
  • Coğrafya
  • Fizik
  • Hendese-Mühendislik

2.NAKLİ BİLİMLER

  • Megazi – Savaşları
  • Hadis- Sözleri.Uğraşana Muhaddis denir.
  • Sünnet -Davranışlar
  • Siyer-hayatı
  • Arapça
  • Kuran-ı Kerim
  • Kelam – İslam felsefesi
  • Fıkıh- İslam hukuku
  • Tefsir-Uğraşana Müfessir denir.
  • Meal
  • Farsça

MİMARİ VE SANAT

Mimari:

  • Ayşe Bibi türbesi ve Arap Ata türbesi – Karahanlılar
  • Leşker-i Bazaar Camii – Gazneliler
  • Mimaride Türk üçgeni kullanılırken minareler çifte yapılmıştır. Çift devleti sembolize etmektedir.

Sanat :

  • Bu dönemde Arapçayı güzel yazma sanatı olan Hat sanatı gelişmiştir
  • Bilinen ilk Türk Hattatı Amasyalı Yakut’tur.
  • Resmin yerini ise minyatür sanatı almıştır.
  • Dönemin bilim insanı Cezeri yaptığı mekanik tasarımları Otomato aslı eserinde toplamıştır.
  • Ayrıca kitap süsleme sanatı olan Tezhip bu dönemde gelişmiştir.
  • Ayrıca dokumacılık, çinicilik, ebru sanatı, vitray(cam süsleme) telkari, malakari gelişme göstermiştir.

ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ

  • 1075 yılında Kutalmışoğlu Süleyman Şah tarafından İznik’te kurulmuştur.
  • I.Haçlı Seferi sonunda merkezini İznik’ten Konya’ya taşımıştır.
  • Zamanla Danişmentliler, Saltuklar, Artuklular ve Mengücekler’e son vererek Anadolu da Türk siyasi birliğini sağlamıştır.
  • 1176 Miryakefalon (Yurt tutan savaşı)(Kumdanlı) ile Bizans’ı mağlup etti.(Anadolu kesin Türk yurdu haline geldi I.Mesut’tan itibaren Avrupalı kaynaklar Anadolu’dan Türkiye diye bahsetti.)
  • Bu devletin zamanında ticareti geliştirmek için;
  • Alanya, Antalya, Sinop, Samsun ve Kırım’ın Suğdak limanı fethedilmiştir.
  • Kervansaraylar yapılmıştır.
  • Dünyada ilk defa sigortacılık sistemi başlatılmıştır.
  • Kıbrıs krallığı ve Venedik ile ticaret antlaşmaları imzalanmıştır.
  • Sivas ticarette istasyon merkezi haline gelirken, Kayseri’de milletlerarası fuar olan “ Yabanlu Pazarı” kurulmuştur.
  • 1230 yılında Yassı Çemen Savaşı’yla Harzemşahlar yenildi.
  • 1240 yılında Türk tarihinin ilk dini nitelikli toplumsal ayaklanması olan Baba İshak İsyanı ortaya çıktı. İsyanın nedenleri; devletin iyi idare edilememesi, Türkmenlerin otlaklar yüzünden yerli halkla geçinememesi ve Türkmenlerin Müslüman olmalarına rağmen eski inançlarını terk edememeleri.
  • 1243 yılında İlhanlılarla yapılan Kösedağ Savaşı kaybedildi. Bu savaşın sonuçları şunlardır;
  • Anadolu da Türk siyasi birliği bozuldu. (2. kez Türk beylikleri kuruldu. Anadolu tahrip edildi.
  • Anadolu Selçuklu Devleti İlhanlılara tabi(bağlı) hale geldi.

ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ KÜLTÜR VE MEDENİYETİ

  1. DEVLET YÖNETİMİ
  1. Hükümdar: Keyhüsrev, Keykavus, Keykubat Farsça unvanlar olup bunları kullanan tek devlet Anadolu Selçuklu Devleti’dir.dir. “Key” ise sultan anlamına gelmektedir.
  2. Divan-ı Ala: Tüm devlet meselelerinin tartışılıp karara bağlandığı yerdir. Divan-ı Pervane ise ;ikta topraklarının dağıtımından sorumlu olan divandır.Görevlisine ise pervaneci denir.

Divan-ı berid: Haberleşme, posta işlerine bakar.

  • İLİM İNSANLARI
  • Sadrettin Konevi: Konya’ ya ismini veren ilim insanıdır.
  • Hz. Mevlana: Kebir ve Mesnevi
  • Yunus Emre : Risalettin-i nushiye
  • Hacı Bektaşi Veli: Makalat
  • Nasrettin Hoca: Nükte ustasıdır.
  • Aşık paşa: Garipname eseriyle ünlüdür.
  • Hacı Paşa: Anadolu’nun İbni Sinası’dır.
  • Ravendi: Tarihçidir. Türkiye Selçuklu Tarihi adındaki eserini I.Gıyaseddin’e sunmuştur.
  1. EKONOMİ
  • Allah yolunda birliktelik anlamına gelen fütüvvet anlayışına göre birleşen esnaf örgütlenmesine Ahilik denir. Ayrıca o dönemde Avrupa’da sadece Hrıstiyanların üye olabildiği Gild ve Hansa adında esnaf teşkilatları bulunmaktadır.
  • Kurucusu Ahi Evran’dır.
  • Bu teşkilatın felsefesini kuruluş yapısını Ahi Evran’ın yazdığı Letaif-i Hikmet kitabından öğrenilir.
  • Bu teşkilata gayrimüslimler giremez.
  • Ahilik Osmanlı’da Lonca olarak devam etmiştir
  • İhtiyaca göre mal üretimi yapar.
  • Malın kalitesini denetler.
  • Ahiler yalan söyleyemez.
  • Gerektiğinde Cihat’a katılır.
  • Mesleki eğitim verir.
  • Yeni dükkân açacaklara kredi verir.
  • Hâsılat ne kadar esnaf varsa bölüştürülür.
  • Hâsılatın %1 ile %10 u arasında ortak sandığa para kesilir.
  • Malın fiyatını belirler.
  • Merkezleri Kırşehir, Konya, Kayseri’dir.
  • Ahi Evran’ın eşi Fatma Bacı da esnaf eşlerini eğitmek ve yetim kalan kız çocuklarını korumak için Bacıyan-ı Rum ( Anadolu Kadınları) teşkilatını kurmuştur. Bu teşkilatın sloganı “aşına, eşine ve işine dikkat et”dir.
  1. MİMARİ
  • Osmanlı’ya ait eserler; Edirne, İstanbul, Bursa ve Trabzon şehirlerinde yoğundur. Ayrıca eserin içinde Sultan, Paşa, Yeşil kelimeleri varsa Osmanlı’ya aittir.
  • Kayseri, Konya,Alanya,Antalya,Sivas,Erzurum,Ankara,Kırşehir ‘deki eserler ASD’ye aittir.Örneğin;
  • Kırşehir: Cacabey Medresesi
  • Konya : Alaeddin Camii,Karatay Medresesi,Beyşehir Ulu camii
  • Kayseri: Hunad Hatun türbesi
  • Sivas : Gök Medrese
  • Erzurum : Çifte Minareli Medrese
  • Ankara: Akköprü, Arslanhane Camii

Anadolu Selçuklu Devleti’nin ilkleri;

  • En eski camii: Konya Alaaddin Camii
  • En eski hastane: Kayseri Gevher Nesibe Darüşşifası
  • En eski medrese: Kayseri Koca Hasan Medresesi
  • En eski kervansaray: Alay Han

ANADOLU’DA KURULAN II.TÜRK BEYLİKLERİ

  • OSMANOĞULLARI: Söğüt ve Domaniç’te kuruldu. Merkezi otoritesi en güçlü olan Türk İslam devletidir.
  • KARAMANOĞULLARI: Karaman ve Konya çevresinde kuruldular. Kendisini Anadolu Selçuklu Devleti’nin varisçisi saydı. Bu yüzden Osmanlı’yı en çok uğraştıran beylik oldu.1277’de Karamanoğlu Mehmet Bey Türkçeyi resmi dil ilan etti.
  • GERMİYANOĞULLARI: Kütahya ve çevresinde kuruldu. Osmanlı devletine çeyiz yoluyla katılmışlardır.
  • DULKADİROĞULLARI: Maraş’ta kuruldular. Osmanlı’ya katılan en son beyliktir.

Denizci olanlar:

  • HAMİTOĞULLARI: Isparta, Antalya, Eğridir’de kurulmuşlardır. Osmanlı devletine topraklarını satarak para yoluyla katıldılar.
  • KARESİOĞULLARI: Çanakkale, Balıkesir de kuruldu. Osmanlıya katılan ilk beyliktir.
  • SARUHANOĞULLARI: Manisa
  • MENTEŞEOĞULLARI: Muğla’da kuruldular. Güney Batı Anadolu’nun Türkleşmesine katkı sağladılar.
  • CANDAROĞULLARI (İSFENDİYANOĞULLARI):Sinop ve Samsun’da kuruldular.
  • AYDINOĞULLARI: Aydın’da kuruldu. Türk tarihinde Venedik’e ilk kapitülasyon veren devlettir.(1348)

10.VE 13.YY’DA KURULMUŞ DİĞER TÜRK DEVLETLERİ

  • AKKOYUNLULAR
  • En önemli hükümdarı Uzun Hasan’dır. Avrupa’da “Küçük Türk” diye anılır.( Fatih’ten ayırt etmek için )
  • Kuran-ı Kerim-i Türkçe’ye çevirmişlerdir.
  • Şii karakterli bir devlettir.1402 Ankara Savaşı’ndan sonra Osmanlı’ya rakip olmuşlardır.
  • 1473 yılında Fatih ile yaptığı Otlukbeli Savaşı’nı kaybedip yıkılmıştır.
  • Dönemin bilim insanı Ali Kuşçu hem Akkoyunlar’da hem de Fatihin daveti üzerine Osmanlı Devleti’nde yaşamıştır.
  • Balbal dikme geleneğini devam ettirmişlerdir.
  • HARZEMŞAHLAR
  • Harezm bölgesinde kurulmuştur.
  • Kurulduğu yerin ismini almıştır.
  • Kendini Büyük Selçuklu Devleti’nin varisçisi olarak görmüştür.
  • İlhanlılar Otrar Faciası’nı yaşatmışlardır.
  • TİMUR DEVLETİ
  • 1402 Ankara Savaşı’yla Osmanlı’yı Fetret dönemine sokarken Karadeniz’in üstünde bulunan Altın ordu devletinin yıkarak Rusların Karadeniz’e inmesini sağlamıştır.
  • Bu zamanda Uluğ Bey, Hüseyin Baykara, Ali Şir Nevai ve İsa Savcı gibi önemli bilim insanları yetişmiştir.Ali Şir Nevai; Muhakemetü’l lugateyn adında yazdığı eserinde Türkçe nin Farsça’dan üstün olduğunu ispat etmeye çalışmıştır. Kendisi Çağatay Türkçesi’nin en büyük şairi kabul edilir.
  • MOĞOL İMPARATORLUĞU
  • Kurucusu Cengiz Han’dır. Kendisi ölmeden önce oğulları ve torunları arasında ülkeyi paylaştırmıştır. Moğol Devleti parçalanarak; Altınordu, Kubilay (Çin’de kurulmuştur. Asimile olmuştur. Ünlü seyyah Marco Polo bu devleti ziyaret etmiştir.) İlhanlı ( 1258’te Abbasilere son vermiştir. Ayrıca Batıniliği’de ortadan kaldırmıştır.) Çağatay devletleri kurulmuştur.
  • BABÜR İMPARATORLUĞU
  • 1526’da Hindistan’da kuruldu.
  • Babür Şahı Cihan Şah Eşi Mümtaz Sultan’a ( Nur Banu Sultan ) Hindistan’ın Agra kentinde Tac Mahal’i yaptırmıştır. Ayrıca Babür Şah kendi yaşamını anlattığı eseri “Vekayi”(Babürname)’dir.
  • 1858’de İngiltere yıkmıştır.

OSMANLI DEVLETİ KURULUŞ DÖNEMİ

  • OSMAN BEY
  • Lakabı Fahruddin’dir.1302 yılında Bizans ile yaptığı Koyunhisar Savaşı’nı kazanıp Bilecik’i merkez yaptı.
  • İnegöl, Yarhisar, Karacahisar ve Akçakoca’yı fethetti.
  • İlk defa vergi aldı.
  • İlk defa kadı ataması yaptı.( İlk kadı Dursun Fakih’tir.)
  • ORHAN BEY DÖNEMİ
  • 1326 yılında Bursa’yı alıp başkent yaptı.
  • Bursa’nın alınmasına tepki duyan Bizans ile 1329 ‘da Palekanon (Maltepe) ( Eskihisar) Savaşı’nı kazanarak İznik’i alıp başkent yaptı. Bizans imparatoru olmak isteyen Kantakuzen’e yardım etti ve karşılığında kendisine Çimpe Kalesi hediye edildi. Bu kale Osmanlı’nın Rumeli’deki ilk toprak parçasıdır. Karesioğulları’na son verilerek Anadolu Türk siyasi Birliği için ilk adım atıldı. Kendisi döneminde ayrıca;
  • İlk defa tımar ve iskân politikası uygulandı.
  • İlk defa Yaya ve Müsellem adıyla ordu kuruldu.
  • İlk defa Divan-ı Hümayun kuruldu.
  • İlk defa vezir ataması yapıldı. (Atanan ilk vezir Alaaddin Paşa’dır.)
  • İlk defa medrese açıldı. (İznik’te açılan bu medrese İznik Orhaniyesi adındadır.)
  • İlk defa müderris ataması yapıldı. (Medreseye atanan ilk müderris Davud-u Kayser’dir.)
  • İlk defa para basıldı. (Gümüş olan bu paraya akçe ismi verildi.)
  • İlk defa bütçe oluşturuldu.
  • İlk defa gayrimüslim bir hatunla evlenildi. (İlk gayrimüslim haseki sultan Nilüfer Hatun’dur.)
  • İlk defa bedesten açıldı.( Bursa’da)
  • İlk defa tersane açıldı. (Karamürsel Tersanesi)
  • İlk defa camii yapıldı. (İznik Hacı Özbek Camii ve ya Çarşı Camii)
  • İlk defa saray yapıldı.( Bursa’daki Bey Sarayı )
  • İlk defa Sultan unvanını kullandı.( Sultan’ül Guzat ( Gazilerin Sultanı)unvanını kullandı.)(2015 Müfredat Değişikliği)
  • I.MURAT DÖNEMİ
  • Gazi Hünkâr ve Hüdavendigar unvanlarıyla anıldı. Ahilerden Ankara’yı aldı
  • Germiyanoğulları’nı çeyiz yoluyla, Hamitoğuları’nı para yoluyla satın aldı
  • 1363 yılında Bizans ile yapılan Sazlıdere Savaşı sonrası Edirne alınarak başkent yapıldı. Bunun üzerine Bizans Avrupa devletlerinden yardım isteyerek bir Haçlı İttifakı oluşturdu.
  • İlk Osmanlı-Haçlı Savaşı Sırp Sındığı Savaşı kazanıldı. (1364)( Sırpsındığı’nın diğer adı I.Çirmen Zaferi olarak eklenmiştir.)
  • 1371 yılında ise II.Çirmen Savaşı ile Sırplar mağlup edildi.
  • 1389 da ise I.Kosova Savaşı Haçlılara karşı kazanıldı.Savaş meydanında gezen I.Murat bir Sırplı tarafından şehit edildi.(Osmanlı tarihinde ilk ve son defa bir padişah savaş meydanında şehit edilmiştir.Bu olay üzerine Osmanlı diplomasi kurları değiştirilerek Padişah’a hiçbir yabancı devlet adamı ve elçinin yakınlaşması engellenmiştir.)
  • Bu savaşta ilk defa top kullanılmıştır.

I.MURAT DÖNEMİ DİĞER GELİŞMELER

  • Rumeli Beylerbeyliği kuruldu. (Manastır’da kurulan bu beylerbeyliğine Lala Şahin Paşa atanmıştır.)
  • İlk defa sistemli olarak iskan ve tımar politikası uygulanmıştır.
  • İlk defa kazasker, subaşı ve defterdar ataması yapıldı.
  • İlk defa Edirne’de Kapıkulu Ocağı kuruldu ve bu ocağa bağlı Acemioğlanlar, Yeniçeri ve Topçu ocakları kuruldu.
  • Kapıkulu ordusunun asker ihtiyacının karşılanması için Pençik sistemi (Mevlana Rüstem’in önerisiyle hayata geçirildi) uygulanmaya başlandı. Ancak Ankara Savaşı’ndan sonra ise “ Devşirme Kanunu” çıkarıldı.
  • Pençik sistemi: Esir edilen beş kişiden birinin ücreti verilerek ve yaş farkına bakılmaksızın askere alındığı sistemin adıdır.
  • NOT: Osmanlı Devleti kuruluş yıllarında Bizanslı Tekfur(vali)larla dostça görünmüştür.Bu politikaya Müdara denilmiştir.Ayrıca Osmanlı Devleti Balkanlarda Kalp kazanmak için İstimalet (Hoşgörü) politikasınıda uygulamıştır.
  • YILDIRIM BAYEZIT
  • İstanbul’u kuşatan ilk Osmanlı padişahıdır (1391-1401 yılları arasında dört defa kuşatmıştır.)
  • Bu kuşatmaların başarısız olma nedenleri ise şunlardır;
  • Karamanoğulları’nın iki defa isyan etmesi,
  • 1396 Niğbolu Savaşı’nın çıkması, (Savaş sonrası Eflak-Boğdan ( Memleketeyn) Osmanlı üstünlüğünü tanıdı. Bulgaristan tamamen Osmanlının eline geçti ve halife Yıldırım Bayezit’e “Sultanı İklimi Rum” (Anadolu Memleketinin Sultanı) unvanını verdi.

Not: Kuşatmalara yardımcı olmak için Güzelcehisar yani Anadolu Hisarı yapılmıştır.

  • Doğu’da Timur tehlikesinin görülmesi.

NOT:Bayezit; Candaroğulları,Menteşeoğulları,Saruhanoğulları,Aydınoğulları ve Karamanoğulları’na son vererek ilk defa geniş ölçüde Anadolu’da Türk siyasi birliğini sağlamıştır.

1402 ANKARA SAVAŞI’NIN NEDENLERİ

  • Timurdan kaçan beylerin (Karakoyunlular,Celayiroğulları) Osmanlı’ya sığınması ve Osmanlı’nın da bu beyleri Timura geri vermemesi.
  • Karşılıklı küfürlü mektuplar.
  • İkisininde Türk dünyası lideri olmak istemesi.
  • Beylikleri sona eren beylerin ve Akkoyunlular’ın Timur’un Anadolu’ya gelmesi için kışkırtması.
  • Timur’un Sivas’ı işgal etmesi.

ANKARA SAVAŞI’NIN SONUÇLARI

  • Anadolu Türk siyasi birliği bozuldu.
  • Yeni beylikler ortaya çıktı.
  • Yıldırım Beyazıt, eşi ve Mustafa ÇelebiTimur a esir düştü.
  • İstanbul’un alınması 50 yıl gecikmiştir.
  • Yıldırımoğulları arasında 1402-1413 yılları arasında taht kavgaları başlamıştır.Bu döneme Fetret yada “Fasıl-i Saltanat” denir.

NOT:Bu dönemde Anadolu Beyler beyliği kurulmuştur.Merkezi Kütahya’dır.Balkanlar’da bu dönemde toprak kaybı olmamıştır.

  • ÇELEBİ MEHMET
  • Osmanlı devletinin ikinci kurucusu sayılır.
  • Kendisi döneminde Musa’yı destekleyen Şeyh Bedrettin İsyanı çıkmıştır.(Bu isyan Osmanlı Devleti’ndeki ilk dini nitelikli toplumsal ayaklanmadır.)
  • Bu dönemde Düzmece Mustafa isyanı çıkmıştır.
  • İlk defa Venedik devletiyle deniz savaşı yapılıp kaybedilmiştir.
  • II.MURAT (Hayır Babası)
  • Tahta çıktığında Macaristan üzerine sefer yapan Murat Anadolu’da Karamanoğulları isyan edince Macarlar ile kuruluş döneminin en kötü antlaşması olan Edirne Segedin Antlaşması’nı imzalamıştır. Bu antlaşmaya göre Sırp krallığı kurulacak ve 10 yıl boyunca savaşılmayacaktır. Bunun üzerine II. Murat tahtını 12 yaşındaki oğlu II. Mehmet’e bırakmıştır. Ancak ufak yaştaki bir çocuğun tahta geçtiğini gören Avrupalılar Edirne Segedin’i bozup bir haçlı ordusu oluşturmuştur.Bunun üzerine devlet adamları yeniçerileri kışkırtıp (Buçuktepe İsyanı’nın çıkmasını sağlayarak (ilk yeniçeri isyanı))Fatih’in babasına bir mektup yollamasını sağladılar.Bunun üzerine ordunun başına geçen II.Murat Varna Savaşı’nı sonrada II.Kosova Savaşı’nı Haçlılar’a karşı kazandı.

II. Kosova Savaşı’nın sonuçları ise şunlardır;

  • 1683 II. Viyana’ya kadar Osmanlı’nın üzerine bir haçlı ittifakı kurulamadı.
  • Balkanlar kesin Türk yurdu haline geldi.( Tarihteki Miryakefalon Savaşı ile sonuçları açısından benzerlikler gösterir.)

OSMANLI DEVLETİ KÜLTÜR VE MEDENİYETİ

  1. DEVLET YÖNETİMİ
  1. Hükümdar

-Görevleri:

  • Orduya komutanlık eder.
  • Divan-ı hümayuna başkanlık eder.(Fatih’e kadar.)
  • Herhangi bir şeyi yasaklar.( Yasakname)
  • Herhangi bir konuda emir verir (Ferman)
  • Herhangi bir konuda adaletsizliği giderir.(Adaletname)
  • Herhangi bir konuda kanun çıkarır.(Kanunname)
  • Herhangi bir konuda devlet memurunu göreve atar veya görevinden alır.(Beratname)
  • Herhangi bir devşirme çocuğu öldürebilir. (Kulluk hakkı)
  • Herhangi bir devlet memurunun mallarına el koyar. (Müsadere)

NOT:Padişahlar Cülus Töreni ile tahta çıkar ve Eyüp Sultan türbesinde kılıç kuşanırlardı.

-Hükümdarlık Sembolleri Otağ,nevbet,tuğ,tuğra,kotuz(sorguç),miğfer,sikke,hutbe,tıraz(elbise),hilat(hediye),Çetr(şemsiye),menşur (halife onayı),berat (atama onayı),cülus bahşişi,kılıç kuşanma,hattı hümayun vs…

Hükümdarlık unvanları:

Bey ,gazi,sultan,Hüdavendigar,han,padişah

OSMANLI DEVLETİNDEKİ VERASET DEĞİŞİKLİKLERİ

  • OSMAN BEY : Ülke hükümdar ve ailesinin ortak malıdır.
  • I.MURAT:Ülke padişah ve oğullarına aittir.(ilk değişiklik)
  • FATİH SULTAN MEHMET: Ülke bekası için kardeşine önlem alınabilir.
  • I.AHMET:Ülke en büyük (EKBER) ve en akıllı (ERŞED) erkek üye tarafından yönetilir.

NOT: Osmanlı şehzadeleri 12 yaşına geldiğinde ülke sancaklarına Vali olarak atanır. Gittikleri zaman

Çelebi” unvanı alır. Şehzade sancakları ise Çorum, Çankırı, Bolu, Antalya, Amasra, Amasya, Kütahya, Manisa ve Kefe’dir.( Anadolu dışındaki tek şehzade sancağıdır.)

OSMANLI DEVLETİ MERKEZLERİ (BAŞKENTLERİ)

  • Söğüt (1293)
  • Karacahisar(1303)
  • Bilecik(1317)
  • Bursa(1326)
  • İznik (1329)
  • Edirne(1363)
  • İstanbul(1453)

OSMANLI DEVLETİ’NDE SARAYLAR

  • Osmanlı devletinin ilk sarayı Orhan Bey döneminde Bursa da açılan Bey Sarayı’dır.
  • Osmanlı devletinin en uzun süre yönetim merkezi olan saray Topkapı Sarayı’dır.
  • TOPKAPI SARAYI
  • BİRUN
  • Dış kısımdır.
  • Elçiler kabul edilir.
  • Dıvan-ı hümayun toplantıları Babüssaadekapısındaki Kubbealtında yapılır.
  • ENDERUN
  • İç kısımdır.
  • Devlet memuru yetişir.Okul’dur.
  • Türk öğrencisi alınmaz. (Türk büroksasisi oluşmaması için)( Yahudiler ise devşirilmez.)
  • I.Murat tarafından 1363’te Edirne’de kurulmuştur.(2015 müfredat değişikliği)
  • HAREM
  • Kız kısmıdır.
  • Okul’dur.
  • Padişah ve ailesinin özel hayatını geçirdiği yerdir.

DİVAN-I HÜMAYUN:

  • Devlet ve millet sorunlarının tartışılıp karara bağlandığı ve en son söz hakkının padişaha olduğu bir bakanlar kuruludur.
  • Orhan Bey kurmuştur. II. Mahmut kaldırmıştır.
  • Alınan kararlara “Hüküm” ,hükümlerin kaydedildiği deftere “Mühimme” denir.
  • Bu hükümleri yazıya Tahvil, Rüus, Amedi ve Beylikçi kalemleri geçirir.
  • En son yargı organıdır. Herhangi bir davaya itirazı olan Gayrimüslim –Müslim fark etmez divanın içinde bulunan “Kazasker”e başvurabilir. Bu yönüyle divan Türk-İslam devletlerinde Divan-ı Mezalim’e benzer.
  • Alınan kararların dine uygunluğu Şeyhülislam tarafından denetlenir.
  • Sadrazam (Vezir-i azam)
  • Padişahtan sonra gelen en yetkili devlet adamıdır. Padişahın mührünü taşır. Padişahın sefere çıkamayacağı zaman “ Serdarı Ekrem” unvanıyla ordunun başına geçer. Sadrazamın yerine ise Sadaret Kaymakamı bakar.
  • Kubbealtı Veziri
  • Günümüzün bakanıdır. Devlet işlerinde yardımcı olur. Sayıları zamanla artmıştır.(Sınırların genişlemesine bağlı olarak devletin iş yükü arttığı için.)
  • Kazasker
  • Günümüzün milli eğitim ve adalet bakanıdır. Müderris ve kadı ataması yapar(taht kadılar hariç).Doğuştan Müslüman olmak zorundadır. Divana gelen davalara son şeklini verir. Tuttuğu devlete “Ruznamçe” denir. Rumeli ve Anadolu olmak üzere sayıları iki tanedir.
  • Nişancı
  • Devletin yazışma işlerinden sorumludur.İlk defa Fatih zamanında atanmıştır.Örfi hukukun Divan’daki temsilcisidir.Yazılı belgelere padişahın tuğrasını çeker.Tapu ve kadastro işleri ile ilgilenir.Fethedilen bölgelerin sosyoekonomik yapısı ve demografik yapısını “Tahrir” defterlerine kaydeder.
  • Reisülküttab
  • 17.yy da Nişancı’dan ayrılarak devletin dış yazışmalarından sorumlu hale getirildi.
  • Defterdar
  • Günümüzün maliye bakanıdır. Bütçe yapar. Paranın değerini korur, kapıkulu ulufelerini dağıtır ve hazinenin anahtarını taşır. Rumeli ve Anadolu olmak üzere sayıları iki tanedir.
  • Kaptanı Derya
  • Kanuni Sultan Süleyman zamanında divana üye oldu. Denizcilik ile ilgili kanunların çıkmasını hazırladı.
  • Yeniçeri Ağası
  • Rütbesi vezir ise divan toplantısına katılır. Ordunun durumu hakkında bilgi verir.
  • Şeyhülislam
  • Divanda alınan kararların dine uygun olup olmadığı hakkında “İfta” (Fetva) verir.18.yy da divana üye oldu. Protokolde Sadrazamla eşittir.İlmiye sınıfının başkanıdır.Atamasını padişah yapmıştır.

YÖNETİCİ SINIFLARI

  • SEYFİYE (YÖNETİCİ+ASKER)
  • PADİŞAH
  • SADRAZAM
  • VEZİR
  • BEYLER BEYİ (VALİ)
  • SANCAK BEYİ(KAYMAKAM)
  • Subaşı
  • Yeniçeri ağası
  • Kaptan-ı derya
  • Levent
  • Tımarlı sipahiler
  • İLMİYE ( DİN+HUKUK+EĞİTİM)
  • ŞEYHÜL İSLAM (Başkanıdır.)
  • İMAM
  • MÜEZZİN
  • KAZASKER
  • KADILAR
  • NAİBLER
  • MÜDERRİS
  • MUİD
  • KALEMİYE SINIFI (YAZICI /MEMUR)
  • DEFTERDAR
  • NİŞANCI
  • REİSÜL KÜTTAP
  • KATİPLER
  • İSTANBUL TEŞKİLATI
İSTANBUL YÖNETİCİSİ
BOĞAZLAR K.DERYA
GÜVENLİK Y.AĞASI
ADALET TAHT KADISI
BELEDİYE İŞLERİ ŞEHREMİNİ
GENEL SADRAZAM

TAŞRA TEŞKİLAT

BİRİM ADALET GÜVENLİK YÖNETİCİ
EYALET KADI SUBAŞI BEYLERBEYİ
SANCAK KADI SUBAŞI SANCAK BEYİ
KAZA KADI SUBAŞI KADI
KÖY NAİB YİĞİT BAŞI KETHÜDA

EYALETLER:

  • SALİYANELİ EYALETLER (Yıllıklı,maaşlı)
  • Merkeze uzak yerlerdir.
  • İltizam sistemi ile vergi alınır.(İhale yoluyla vergi toplamaya “İltizam” ihaleyi kazanana “Mültezim” denir.
  • MISIR,TRABLUSGARP,TUNUS,CEZAYİR,FAS,HABEŞ ve YEMEN bu eyaletler içindedir.
  • SALİYANESİZ EYALETLER ( Maaşsız Eyaletler)
  • Merkeze yakın yerlerdir.
  • Yöneticileri devletten maaş almaz.
  • Tımar sistemi uygulanır.
  • Vergiler ve devlet memurlarının maaşları topraktan elde edilen gelirlerle karşılanır.
  • ANADOLU, RUMELİ, MARAŞ, BUDİN, BASRA, BAĞDAT, SİVAS, KARAMAN, KÜTAHYA, ERZURUM vs.bu eyaletler içindedir.
  • İMTİYAZLI EYALETLER (Ayrıcalıklı)
  • KIRIM,EFLAK,BOĞDAN,ERDEL HİCAZ-MEKKE-MEDİNE( En imtiyazlısıdır.Vergi vermezler askere gitmezler.)
  1. HUKUK

Osmanlı devleti nin hukuk sistemi oluşmasında;

  • Fethedilen yerdeki uygulamalar
  • İslam’ın getirdiği esaslar
  • Orta Asya Türk gelenekleri etkili olmuştur.
KADI BÖLGELR ATAYAN
TAHT KADISI BURSA/EDİRNE/İSTANBUL PADİŞAH
MEVLEVİYET KADISI DİĞER YERLER KAZAASKER

NOT:İlk kadı atamasını Osman Bey yapmıştır.İlk atanan kadı Dursun Fakih’tir.

TANZİMAT ÖNCESİ MAHKEMELER(KLASİK DÖNEM)

  • Şeri (Müslümanların davalarına bakar.)
  • Konsolosluk (Fransa’ya verilen kapitülasyonlarla ortaya çıktı.Fransız tüccarların davasına bakar.)
  • Cemaat ( Gayrimüslimlerin davalarına bakar.)
  • Osmanlı Devleti’nde kanun çıkma sırası şöyledir; Divan üyeleri gündeme alır.Nişancı’ya yazdırılır.Divan toplantısında kararı alınır.Daha sonra padişaha sunulur.Padişah onay verirse Mühimme defterine yazılır ve ülke geneline ferman olarak duyurulur.
  1. SOSYAL HAYAT

Osmanlı toplumu din esasına göre bölerek yönetmiştir. Bu sisteme millet sistemi denir. Ayrıca toplum düzeninin sağlanması amacıyla hakkaniyet çemberi kullanılır.Bu çembere göre sağlanması en gerekli şey adalettir.Bu çemberin unsurları şunlardır; Devlet,kanun,millet,servet,ordu,hükümranlık(mülk) tır.

  • Darülaceze: yoksullar veya düşkünler evi
  • Darüşşafaka: çocuk yurtları
  • Darüleytam: yetim yurdu
  • Darülbedayi: tiyatro
  • Darülelhan: konservatuar
  • Hilali Etfal: çocuk hastanesi
  • Vakıf gureba:kimsesizler hastanesi

TEREKE DEFTERİ:Osmanlı Devleti içinde aile yapısı mirasçıların durumu,çocuk sayısı çift evliliklerin hangi amaçla yapıldığının yazıldığı defterdir.Kadılar tutar kısaca aile yapısının durumu öğrenilir.

  1. TOPRAK YÖNETİMİ
  • MİRİ TOPRAK
  • PAŞMAKLIK:Geliri padişahın annesi ve kızlarına ayrılan topraklardır.
  • YURTLUK: Geliri sının boylarında oturanlara ayrılan topraklardır.
  • OCAKLIK:Geliri kale muhafızlarına ve tersanecilere ayrılan topraklardır.
  • MALİKANE:Geliri devlete yararlılık gösterenlere ayrılan topraklardır.
  • MUKATAA:Geliri doğrudan hazineye aktarılan topraklardır. (İltizam usulünün uygulandığı topraklardır.)
  • VAKIF:Geliri kamu yararına veya dini sosyal kurumlara ayrılan topraklardır.
  • DİRLİK:Geliri devlet memurlarına ve komutanlara ayrılan topraktır.kendi içinde 3’e ayrılır.
  • HAS: Geliri 100.000 akçeden fazla olan topraklardır. Padişah ve divan üyeleri ile beylerbeyi ve sancakbeyine ayrılır.
  • ZEAMET:Geliri 20.000-100.000 akçe arasındaki arazidir.beylerbeyi,sancakbeyi, müderris,naib,tabibe ayrılır.
  • TIMAR: Geliri 3.000-20.000 akçe arasındadır.En düşük devlet memuruna verilir.
  • MÜLK ARAZİ
  • ÖŞRİ: Müslümanlara ayrılan topraklardır.
  • HARACİ: Gayrimüslimlere ayrılan topraklardır.
  1. EĞİTİM
  • ÖRGÜN EĞİTİM
  • SARAY
  • ŞEHZADEGAN MEKTEBİ: 7 yaşına geldiğinde şehzadeler Badi Bismillah olarak ilk derse başlarlar.
  • ENDERUN
  • HAREM
  • SIBYAN MEKTEBİ (Çocuk Mektebi)
  • MEDRESE

**Osmanlı devletinin ilk medresesi Orhan Bey döneminde İznik’te açılan İznik Orhaniyesi’dir. Ancak bu medrese günümüze ulaşmamıştır.

**Osmanlı Devleti’nden günümüze kalan en eski medrese ise Süleyman Paşa Medresesi’dir.

**Medrese atanan ilk müderris Davud-u Kayser’dir.

**Fatih döneminde ise dönemin Yüksekokulu sayılan günümüzdeki İlahiyat Fakültesi ayarında Sahn-ı Seman Medresesi açılmıştır.Bu medreseye öğrenci temini içinde Tetimme Medreseleri açılmıştır.

**Kanuni döneminde ise İstanbul’da Süleymaniye Medreseleri açılmıştır.

** Medreselerdeki akademik kariyer basamakları ise şöyledir;

SOFTA DANİŞMEND – MUİD ( Müderris yardımcısı veya stajyer öğretmen) – MÜLAZIM (Atanmayı bekleyen Öğretmen) – MÜDERRİS ( Öğretmen )

İHTİSAS MEDRESELERİ

  • DARÜTTIP:Tıp fakültesi
  • DARÜLHENDESE:Mühendislik okulu
  • DARÜLKURRA:Kuran öğrencisi yetiştirir.
  • DARÜLHADİS:Hadis öğrencisi yetiştirir

YAYGIN EĞİTİM

  • CAMİLER VE MESCİTLER

 

“2020 KPSS TARİH RAMAZAN YETGİN TÜM DERS NOTLARI KONU ANLATIMLARI PDF İNDİR 2020-2021” indirdiyseniz aşağıdaki videoyu izlemenizi tavsiye ederim.

sinavkocunuzz
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.